Οι χαμηλές εισφορές «γεννούν» συντάξεις φτώχειας

Παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις των ειδικών για τις επιπτώσεις στη μελλοντική τους σύνταξη, η συντριπτική πλειονότητα των ελευθέρων επαγγελματιών εξακολουθεί να επιλέγει την 1η ασφαλιστική κατηγορία του ΕΦΚΑ, επιλέγοντας το χαμηλότερο δυνατό ασφάλιστρο.

Η επιλογή αυτή μειώνει άμεσα το κόστος των μηνιαίων εισφορών, όμως ταυτόχρονα οδηγεί, όπως καταγράφουν και τα τελευταία στοιχεία, σε συντάξεις που βρίσκονται στα όρια της φτώχειας.

Η τάση προς τις χαμηλές εισφορές ξεκίνησε ουσιαστικά το 2016, με τον νόμο Κατρούγκαλου, όταν οι εισφορές συνδέθηκαν με το εισόδημα. Εκατοντάδες χιλιάδες επαγγελματίες δήλωναν τότε εισοδήματα κοντά στον κατώτατο μισθό (586 ευρώ), με αποτέλεσμα να πληρώνουν εισφορά μόλις 158 ευρώ τον μήνα.

Το 2020, με τη μετάβαση στο νέο σύστημα σταθερών εισφορών, οι περισσότεροι επέλεξαν την 1η κατηγορία και παρέμειναν εκεί, με τις επιπτώσεις σήμερα να φαίνονται ξεκάθαρα στις προβλέψεις των μελλοντικών συντάξεων.

Τι δείχνουν τα στοιχεία του ΕΦΚΑ

Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του ΕΦΚΑ για τον Μάρτιο, σε σύνολο 866.224 ελευθέρων επαγγελματιών με περισσότερα από πέντε έτη ασφάλισης, οι 638.854 –περισσότεροι από 7 στους 10 δηλαδή– βρίσκονται στην 1η κατηγορία, με εισφορά 244,65 ευρώ τον μήνα. Είναι χαρακτηριστικό ότι μέσα σε διάστημα δύο μηνών οι ασφαλισμένοι στην κατηγορία αυτή αυξήθηκαν κατά 3.725 άτομα.

Στη 2η κατηγορία, με ελαφρώς υψηλότερη εισφορά, βρίσκονται 157.021 επαγγελματίες, δηλαδή περίπου 2 στους 10. Στις υπόλοιπες κατηγορίες οι αριθμοί μειώνονται κατακόρυφα: 33.044 στην 3η, 17.191 στην 4η, 8.760 στην 5η και μόλις 11.354 στην 6η, όπου οι εισφορές είναι σημαντικά υψηλότερες.

Η επιλογή της χαμηλής εισφοράς αποτυπώνεται πλέον με απόλυτη σαφήνεια στις νέες συντάξεις που εκδίδονται. Με βάση τις εκθέσεις «Ήλιος», ένας επαγγελματίας που ασφαλίζεται στην 1η κατηγορία:

Με 40 έτη ασφάλισης μπορεί να προσδοκά σύνταξη περίπου 886 ευρώ μικτά, ενώ με 35 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη περιορίζεται στα 772 ευρώ μικτά και στα 724 ευρώ μετά την εισφορά υγείας.

Με 30–33 έτη ασφάλισης, οι συντάξεις κινούνται από 675 έως 727 ευρώ μικτά, ενώ τα καθαρά πριν από φόρο πέφτουν στα 634–684 ευρώ.

Στην αντίπερα όχθη κάποιος που βρίσκεται σταθερά στην 6η κατηγορία μπορεί, έχοντας 40 χρόνια ασφάλισης, να φτάσει σε σύνταξη 1.671 ευρώ.

Τα παραπάνω μαρτυρούν ότι οι σημερινές επιλογές εισφορών δημιουργούν μια νέα γενιά χαμηλοσυνταξιούχων, οι οποίοι θα δουν μηνιαία σύνταξη της τάξης των 1.000 ευρώ ακόμη κι αν εργάζονταν για τέσσερις δεκαετίες.